Өндіріс

«Тау-Кен Алтын» ЖШС аффинаж зауыты

Елбасының тапсырмасына сәйкес 2013 жылы номиналды өндірістік қуаты жылына 25 тонна тазартылған алтын және 50 тонна тазартылған күміс болатын, құрамында алтыны бар шикізатты аффинаждау кәсіпорны салынды. Бұл ретте кәсіпорынның өндірістік және технологиялық әлеуеті жылына 70 тонна алтын және 400 тонна күміс шығаруға жеткілікті.

«Тау-Кен Алтын» аффинаж зауыты 2013 жылдың қараша айында пайдалануға енгізілді, құрамында алтыны бар шикізатты қайта өңдеу бойынша қызметті (катодты және шлихті алтын, зергерлік және техникалық сынықтар, ең аз 10% алтын бар Доре қорытпасы) жүзеге асырады.

Тазартылған алтынды сатып алуға басым мемлекет шеңберінде түпкілікті өнім бірінші кезекте алтын-валюта резервін толықтыру үшін ҚР Ұлттық банкіне өткізіледі.

Зауыт индустриялық парк – «Астана – жаңа қала» арнайы экономикалық аймағы аумағында орналасқан.

Зауыттың өндірістік және инженерлік-техникалық қызметкерлері –  бағалы металдарды байыту және аффинаж саласында мол тәжірибесі бар білікті, сондай-ақ Италия мен Ресей кәсіпорындарында практикалық оқытудан өткен мамандар. Қазіргі уақытта зауытта 73 адам жұмыс істейді.

Зауыт өнімдері:

  • сапасы 99,99%, салмағы 12 кг стандартты құймалар түріндегі, салмағы 100 грамм, 250 грамм, 500 грамм, 1 000 грамм өлшемді құймалар, түйіршіктер түріндегі тазартылған алтын;
  • сапасы 99,99% салмағы 30 кг стандартты құймалар түріндегі,  салмағы 100 грамм, 250 грамм, 500 грамм, 1000 грамм өлшемді құймалар, түйіршіктер түріндегі тазартылған күміс.

Зауыт технологиясы әлемдік көшбасшы елдердің әдістерінен кем түспейтін, бағалы металдарды аффинаждаудың халықаралық инновациялық әдістеріне сәйкес әзірленген.

Аффинаждау технологиясын таңдау кезінде іріктеудің негізгі өлшемшарттарының бірі пайдаланылатын процестердің экологиялылығы болды. Осыған сәйкес технологиялық процесте қолданылатын жабдықпен бірге абсолютті экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ететін бағалы металдарды аффинаждаудың электрхимиялық әдісінің технологиясы таңдалды.

2015 жылы зауыттың технологиялық желісі алтын-күміс қорытпаларынан күмісті вакуумдық дистилляция процесін қамтамасыз ететін ACIDLESS SEPARATION ең жаңа инновациялық қондырғысымен толықтырылды. Технологиялық процесс бірқатар маңызды міндеттерді шешуге мүмкіндік береді және алтын-күміс қорытпасын өңдеудің жоғары жылдамдығы, бағалы металдарды жоғары алу есебінен қол жеткізілетін экономикалық артықшылыққа ие.

2017 жылы алтынды гидрометаллургиялық тұндыру жабдығын енгізу аяқталды, ол алтынды қайта өңдеу үшін шикізат номенклатурасын кеңейтуге мүмкіндік береді, сондай-ақ өндірілетін өнімнің бір бөлігінің өзіндік құнын төмендетуге мүмкіндік берді. Бұл жабдық катодты алтын, дайындалған радиоэлектронды сынықтар, баланстан тыс қалдықтар сияқты шикізаттың қосымша түрлерін өңдеуге мүмкіндік берді.

Зауытты одан әрі дамыту неғұрлым жоғары бөліністегі өнімдерді өндіруді, атап айтқанда, зергерлік және техникалық өнеркәсіп үшін дайындамаларды дайындауды, сондай-ақ инвестициялық алтын ретінде халыққа өткізу үшін өлшемді құймаларды (1-ден 100 гр-ға дейін) дайындауды көздейді. Осы мақсаттар үшін зауытты жобалау кезінде одан әрі перспективалық даму үшін алаңдар көзделген.

2019 жылдың 19 қыркүйегінде «Тау-Кен Алтын» ЖШС Good Delivery сертификатын алды. Сондай-ақ 2019 жылы 25 тонна көлемінде алтын аффинажы өндірісінің жобалық қуатының жоспарланған деңгейіне шығу жүзеге асырылды.

2021 жылға келесі іс-шараларды өткізу жоспарланған:

1) бухгалтерлік есеп жүйесін интеграциялай отырып, технологиялық процестің барлық учаскелерінде бағалы металдарды өндірістік есепке алуды автоматтандыру жүйесін енгізуді аяқтау;

2) «Тау-Кен Алтын» ЖШС аффинаж өндірісін дамыту стратегиясын әзірлеу»;

3) ҒЗТКЖ нәтижелерін ескере отырып, қатты өнеркәсіптік қалдықтарды қайта өңдеу технологиясын әзірлеу.

«Тау-Кен Алтын» ЖШС-ның тазартылған алтын мен күміс өндірісі:

Дайын өнім2014-2020 факт2014 факт2015 факт2016 факт2017 факт2018 факт2019 факт2020 факт2021 жоспар
Алтын, т131,86,310,112,018,022,729,233,550
Күміс, т42,82,33,814,66,17,09,07,0

«Tau-Ken Temir» ЖШС кремний зауыты

ҚР Президенті жанындағы тау-кен металлургия қызметі жөніндегі кеңестің 2013 жылғы 5 желтоқсандағы шешіміне сәйкес тоқтап тұрған өндірісті жандандыру және қайта іске қосу мақсатында «Taý-Ken Samuryq» UTK» АҚ «Дайындық жұмыстары және Қарағанды облысында металлургиялық кремний өндіру зауытын іске қосу» инвестициялық-стратегиялық жобасын іске асыру жөніндегі оператор болып тағайындалды. Осы жобаны іске асыру үшін «Taý-Ken Samuryq» UTK» АҚ-ның 100% еншілес ұйымы болып табылатын «Tau-Ken Temir» ЖШС құрылды.

Зауыттың сипаттамасы:

Зауыттың жобалық қуаты – жылына 24 мың тонна техникалық кремний.

Зауыт SMS SIEMAG неміс компаниясының жабдықтарымен жабдықталған, әрқайсысының өнімділігі 12 мың тонна кремний болатын екі кен қыздыру пеші (КҚП) орнатылған.

Қазақстанда техникалық кремний өндірісі өнеркәсіптің жаңа саласы болып табылады, оны игеру салыстырмалы түрде жақында басталды. Қазіргі уақытта «Tau-Ken Temir» ЖШС Қазақстандағы техникалық кремнийдің жалғыз өндірушісі болып табылады. Негізгі шикізат, кварц «Silicon Mining» ЖШС-ға (Қоғамның еншілес кәсіпорны) тиесілі Қарағанды облысындағы «Ақтас» кен орнынан жеткізіледі.

2014 жылдың қыркүйегінде ұзақ уақыт тұрып қалған №1 кен қыздыру пеші пайдалануға берілді.

2015 жылдың қыркүйегінде №2 кен қыздыру пеші пештің ваннасын толығымен қайта футерлегеннен кейін пайдалануға берілді.

2016-2017 жылдары Өндірістік жабдықтар мен арнайы техниканы сатып алу және жаңғырту үшін Серіктестіктің инвестициялық бағдарламасының 2 кезеңі іске асырылды.

Сонымен қатар 2019 жылдан бастап нарықта дайын өнім бағасының төмендеуі байқалды, осыған байланысты «Taý-Ken Samuryq» UTK» АҚ Басқармасы өндірісті консервациялауды, өрт және өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз етуді, өндірістік кешен мүлкінің сақталуын ескере отырып, штат санын оңтайландыруды жүргізе отырып, кремний зауытының өндірістік қызметін тоқтата тұру туралы шешім қабылдады.

«Tau-Ken Temir» ЖШС-ның тауарлық кремний өндірісі (фр. 0-100 мм):

Дайын өнім2014-2020 факт2014 факт2015 факт2016 факт2017 факт2018 факт2019 факт2020 факт2021 жоспар
Кремний, мың. тонна76,71,811,119,315,914,414,1

Қазіргі уақытта «Taý-Ken Samuryq» UTK» АҚ жобаға инвесторлар тарту бойынша белсенді жұмыс жүргізуде, сондай-ақ өндірісті іске қосуға қаражат ұсыну бойынша қаржы институттарымен белсенді келіссөздер жүргізуде.

«Silicon Mining» ЖШС-ның Қарағанды облысында орналасқан

«Ақтас» кенорнында желілік кварцты өндіруі

«Silicon mining» ЖШС 2008 жылғы 22 желтоқсанда
«Tau-Ken Temir» ЖШС кремний зауыты үшін шикізатты – желілік кварцты өндіру мен қайта өңдеуді ұйымдастыру үшін құрылды.

2016 жылғы 9 желтоқсанда оның жарғылық капиталы үлесінің
90,1%-ын «Тау-Кен Самұрық» ҰТК» АҚ сатып алды.  2018 жылғы 31 қаңтарда «Тау-Кен Самұрық» ҰТК АҚ пайдасына «Silicon mining» ЖШС жарғылық капиталына қатысу үлесінің 9,9%-ын сатып алуға рұқсат алынды.

2008 жылғы 9 қазанда №2810 жер қойнауын пайдалану келісімшарты жасалды. Өндіру мерзімі – 25 жыл (2033 жылға дейін).

«Ақтас» кварц кенорны Қарағанды облысының Ұлытау ауданында Жезқазған қаласынан солтүстік-батысқа қарай 130 км, «Ақтас» кентінен
1,5-2,0 км қашықтықта орналасқан.

Тау-кен кәсіпорнын электр энергиясымен қамтамасыз ету үшін кен орнына 110 және 35 кВ электр жеткізу желісі жүргізілді.

Кен орнының қорлары 2019 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша төмендегі кестеде көрсетілген көлемде бағаланады.

Пайдалы қазбаӨлшем бірлігіСанаттар бойынша баланстық қорлардың жағдайы
ВС1В + С1 С2
Кристалл шикізатытонна791,1791,1396,0
Пьезооптикалық кварцкг / мбл1457,01457,0582,0
Балқытуға арналған тау хрусталітонна424,0424,097,8
Желілік кварцмың тонна1168,92641,83810,7304,2

Сонымен қатар, 2019 жылдан бастап нарықта кремний бағасының төмендеуі байқалды, осыған байланысты «Тау-Кен Самұрық» ҰТК» АҚ Басқармасы өндірісті консервациялауды, өрт және өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз етуді, өндіру кешені мүлкінің сақталуын ескере отырып, штат санын оңтайландыру және «Ақтас» кенорнының өндірістік қызметін тоқтата тұру туралы шешім қабылдады.

«Silicon Mining» ЖШС-ның «Ақтас» кенорнында жүргізген тау-кен жұмыстарының көлемі:

Дайын өнімӨлшем бірлігі2017-2020 факт2017 факт2018 факт2019 факт2020 факт2021 жоспар
Кварц өндірумың тонна295,332,9149,6112,8
Аршу жұмыстарым3553,741,4254,6257,7
Бұрғылау-жару жұмыстарым3121,411,961,847,8
Дайын өніммың тонна129,427,449,053,0

Қазіргі уақытта «Тау-Кен Самұрық» ҰТК» АҚ жобаға инвесторларды тарту бойынша белсенді жұмыс жасауда, сондай-ақ өндірісті іске қосуға қаражат ұсыну бойынша қаржы институттарымен белсенді келіссөздер жүргізіп жатыр.

«Алайғыр» БК» ЖШС

«Қарағанды облысындағы Алайғыр кен орнында полиметалл кенін өндіру және қайта өңдеу» жобасын іске асыру мақсатында 2011 жылғы
20 қазанда «Алайғыр» бірлескен кәсіпорны» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі құрылды.

Алайғыр кен орны Қарағанды облысында, Қарқаралы және Шет аудандарының шекарасында, Қарағанды қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 130 км жерде орналасқан. Оңтүстік-батысқа қарай 60 км жерде Шет ауданының әкімшілік орталығы – Ақсу-Аюлы кенті орналасқан.

Өнімділігі жылына 900 мың тонна кен болатын Алайғыр кен орнының полиметалл кенін өндіру және қайта өңдеу жөніндегі тау-кен байыту комбинатын салудың және пайдалануға берудің өнеркәсіпті дамыту және жалпы өңірдің әлеуметтік-экономикалық прогресі үшін стратегиялық маңызы зор.

Осы жобаны іске асыру мақсатында мынадай объектілер салынды және пайдалануға берілді: «Ақшатау» ҚС, 110 кВ жоғары вольтты желі (ұзақтығы – 143 км), ұңғымалар (3 дана), Қамқор бөлімшесінен Алайғыр кен орнына дейінгі автожол, байыту фабрикасының қаңқасы.

Флотоконцентрат қоймасы бар теміржол тұйығын пайдалануға беру үшін құжаттар ресімделуде.

5 млн. м3 астам көлемде тау-кен дайындық жұмыстары жүргізілді.

Қазіргі уақытта Алайғыр кен орнында инфрақұрылым объектілерінің, оның ішінде: өндірістік-әкімшілік ғимарат, ЖЖМ қоймасы, инфрақұрылым, су таратқыш, вахталық кент құрылысы жүргізілуде. Жабдықты жобалауға, сатып алуға және жеткізуге, құрылыс-монтаж жұмыстарын орындауға арналған ЕРС келісімшарты жасалды.

Объект пайдалануға берілгеннен кейін объектіде 500-ден астам жұмыс орны ашылады. Негізінен жергілікті халықты тарта отырып, оларды оқытуды ұйымдастыру және кейіннен кәсіпорынға жұмысқа орналастыру жоспарлануда.

2022 жылдың 4-тоқсанында жобалық қуатқа шығу жоспарланып отыр.

«Солтүстік Қатпар» ЖШС

Жауапкершілігі шектеулі серіктестіктің негізгі қызметі Солтүстік Қатпар және Жоғарғы Қайрақты кен орындарында вольфрам-молибден кенін бірлесіп барлау және өндіру болып табылады.

  • Солтүстік Қатпар кен орны бойынша, геологиялық барлау жұмыстарының (ГБЖ) қорытындысы бойынша JORC Кодексі бойынша минералдық ресурстарды бағалау және Қор жөніндегі мемлекеттік (ҚМК) комиссия бойынша қорларды қайта бағалау аяқталды, ТМК жобалауға технологиялық регламент әзірленді, қазіргі таңда кеніш құрылысы инвестициясының алдын ала техникалық-экономикалық негіздемесін әзірлеу бойынша жұмыстар жүргізілуде.
  • Жоғарғы Қайрақты кен орны бойынша ГБЖ қорытындысы бойынша JORC Кодексі бойынша минералдық ресурстарды бағалау аяқталды, ҚМК бойынша қорларды қайта бағалау жұмыстары жүргізілуде.

«ШалқияЦинк ЛТД» АҚ

«ШалқияЦинк ЛТД» АҚ – барлауға және өндіруге құқығы бар тау-кен компаниясы, «Шалқия» кен орнында полиметалл кенін өндіруді жүргізуге арналған жер қойнауын пайдалану келісімшартына, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Қызылорда облысындағы «Шалқия» кен орнының №1-8 ұңғымалары учаскелерінде жерасты суларын өндіруді жүргізуге арналған келісімшартқа ие.

Шалқия кен орнындағы мырыштың жалпы қоры BrookHunt зерттеу компаниясының деректері бойынша (2006 жылғы қарашадағы есеп) Қазақстан Республикасының барлық қорларының 30%-дан астамын құрайды және JORC жіктемесі бойынша 6,5 млн.тонна мырыштың дәлелденген және ықтимал қоры бар, көлемі бойынша әлемде 5-ші кен орны болып табылады.

«Шалқия» қорғасын-мырыш кен орны 1963 жылы ашылды. Кен орнын зерттеу бір жылдан кейін басталып, келесі қырық жыл ішінде мезгіл-мезгіл жаңартылып отырды. 80-ші жылдардың ортасынан бастап 2008 жылға дейін кен орнында кен өндіру жүргізілді, бірақ металдарға әлемдік бағаның күрт өсуіне байланысты кеніш жұмыс істеп тұрған уақыт бойы өндіру тұрақты болған жоқ, ал жұмыс бірнеше рет тоқтатылды.

Бір кездері кен орнын кеңейтуге үлкен үміт артылды: үш шахта салу жоспарланған болатын, өкінішке орай, олар жабдықталмады.

2008 жылы жобаның дамуына әлемдік қаржы дағдарысы кедергі келтірді және құрылыс кейінге қалдырылды.

Соған қарамастан, «Шалқия» кен орнында өндірісті кеңейту және қайта өңдеу зауытын салу бойынша жоспарлар құрылды. Осы мақсатпен 2016 жылы кен орнындағы қорларды растау үшін зерттеулер жүргізілді:

Micon International компаниясы «ШалқияЦинк ЛТД» АҚ үшін JORC кодексінің (2012) нормативтеріне сәйкес «Шалқия» қорғасын-мырыш кен орнының минералдық ресурстарын бағалауды орындады. Сонымен қатар «Шалқия» қорғасын-мырыш кен орны қорларын бағалау» техникалық ілеспе есебі дайындалды.

«ШалқияЦинк ЛТД» АҚ «Шалқия» кен орнының қорғасын-мырыш кенін қайта өңдеу мақсатында қуаты жылына 4 млн. тонна байыту фабрикасының технологиялық регламентін әзірлеу үшін Engineering Dobersek неміс компаниясын жалдады. Регламент Ресейдің, жақын және алыс шетелдердің әртүрлі ұйымдары жүргізген көптеген зерттеулерді, сондай-ақ «MMG Century» австралиялық байыту фабрикасындағы кенді өнеркәсіптік қайта өңдеу практикасын ескере отырып, Engineering Dobersek компаниясы орындаған соңғы зерттеулер негізінде әзірленді.

2020 жылдың басында «Taý-Ken Samrýk» ұлттық тау-кен компаниясының басшылығымен жоғары кәсіби инженер-құрылысшылар, геологтар, шахта құрылысшылары, технологтар, IT және басқа да бейінді мамандар қатарынан жобалық топ құрылды.

Жобаны іске асырудың жаңа стратегиясы қабылданды, атап айтқанда, жобалау мен құрылыстың іске асырылу барысына талдау жүргізілді, жобаны іске асырудың сапасы мен мерзіміне әсер ететін проблемалық мәселелер айқындалды. Жобалық топ командасының күрделі дайындық жұмыстарының арқасында 2020 жылдың мамыр айында «Шалқия» кен орнында байыту фабрикасын жобалау, сондай-ақ «Шалқия» жобасының тау-кен бөлігі бойынша құжаттаманы түзету басталды.

«Шалқия» кен орнындағы байыту фабрикасының тауарлық өнімдері:

– КС-7 маркасына сәйкес келетін флотациялық қорғасын концентраты;

– КЦ-4 маркасына сәйкес келетін флотациялық мырыш концентраты.

Полиметалл кенін қайта өңдеу жөніндегі байыту фабрикасында технологиялық процесті тұрақты жүргізу, өндірістің талап етілетін көрсеткіштеріне қол жеткізу және қоршаған ортаға ең аз әсер ету үшін заманауи, автоматтандыру дәрежесі жоғары ең жақсы технологиялық жабдықты пайдалану жоспарлануда.

Байыту процесі келесі кезеңдерді қамтиды:

– жақты және конусты ұсатқыштардағы ірі, орташа, ұсақ ұсақтау және жоғары қысымды ұнтақтаушы білікшелердегі (ЖҚҰБ) майда ұсақтау);

– ұсақтау;

– қорғасын мен мырыштың селективті флотациясы;

– негізгі мырыш флотациясы концентратын майда ұсақтау

– сусыздандыру.

Ұсақтау және ұнтақтау процестері пайдалы минералдар ашылғанға дейін бөлшектердің талап етілетін мөлшеріне жету үшін қолданылады, бұл фактор кейінгі флотация процесі үшін өте маңызды.

Минералдар бетінің физика-химиялық қасиеттерінің айырмашылығына негізделген флотациялық процесс. Бағалы минералдарды бос жыныстың минералдарынан бөлу үшін флотациялық байыту кезінде флотациялық реагенттер деп аталатын химиялық заттар қолданылады, олардың көмегімен процестің физика-химиялық реакциялары реттеледі. Қорғасын-мырыш кендерін тікелей селективті флотациялау үшін қолданылатын флотациялық реагенттердің ассортименті дәстүрлі.

Кенді өңдеудің жобалық схемасы байытудың үш өнімін алуға мүмкіндік береді:

– қорғасын концентраты;

– мырыш концентраты;

– флотация қалдықтары.

Екі концентрат сусыздандыру кезеңінен өтеді. Қорғасын және мырыш концентраттары қойылтылғаннан және оңтайлы ылғалдылыққа дейін сүзілгеннен кейін биг-бэгиге немесе вагондарға үйіп, кейіннен тұтынушыға тасымалдау үшін буып-түйіледі. Сусыздандырусыз флотация қалдықтары одан әрі жинап қою үшін қалдық қоймасына жіберіледі.

Қазіргі таңда тау-кен байыту комбинатын жылына 4 млн. тонна кен өңдейтін өндірістік қуатымен жобалау аясында автоматтандырудың жоғары деңгейін (ТПБАЖ деңгейі), BIM модельдерін (CAD-деңгейі) құруды көздейтін жобаны цифрландыру процесі қаралуда, ERP жүйесіне көшумен MES-деңгейі пысықталуда. Инновациялар мен процестерді цифрландыру Қазақстанның өнеркәсіптік секторын дамытуда маңызды рөл атқарады және өндіріс сапасын жақсартуға және тәуекелдерді азайтуға әсер етеді.